Trẻ ích kỷ, không chia sẻ – phải làm sao?

“Con tôi rất ích kỷ, không chịu chia đồ chơi cho ai”, “Hễ có bạn đến nhà là con giành giật, khóc lóc”, “Ở lớp con không hợp tác, luôn muốn phần hơn”… Đây là những lo lắng phổ biến của rất nhiều phụ huynh khi nuôi dạy trẻ nhỏ. Không ít cha mẹ hoang mang, thậm chí lo sợ rằng tính ích kỷ của trẻ sẽ trở thành thói quen xấu kéo dài đến khi trưởng thành.

Vậy trẻ ích kỷ, không chia sẻ có phải là vấn đề nghiêm trọng? Nguyên nhân do đâu? Cha mẹ nên can thiệp như thế nào để vừa giúp con biết quan tâm đến người khác, vừa không làm tổn thương cảm xúc của trẻ? Bài viết này sẽ giúp phụ huynh hiểu đúng – làm đúng – đồng hành đúng cách khi dạy con kỹ năng chia sẻ và hợp tác.

Nội Dung

1. Trẻ ích kỷ, không chia sẻ – Hiểu đúng để không lo lắng quá mức

1.1. Ích kỷ ở trẻ nhỏ có phải là bất thường?

Thực tế, ích kỷ là một giai đoạn phát triển tâm lý hoàn toàn bình thường ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong độ tuổi từ 2–6 tuổi. Ở giai đoạn này, trẻ:

Chưa phân biệt rõ “của mình – của người khác”
Chưa đủ khả năng đặt mình vào vị trí người khác
Có nhu cầu khẳng định bản thân và kiểm soát môi trường xung quanh

Vì vậy, việc trẻ không muốn chia sẻ đồ chơi, đồ ăn hay sự chú ý của cha mẹ không đồng nghĩa với việc trẻ xấu tính hay thiếu đạo đức.

👉 Vấn đề chỉ thực sự đáng quan tâm khi:

Trẻ lớn (từ 7–8 tuổi trở lên) nhưng vẫn liên tục ích kỷ, thiếu đồng cảm
Trẻ có hành vi giành giật, gây hấn, không tôn trọng người khác
Tính ích kỷ ảnh hưởng đến mối quan hệ bạn bè, học tập và sinh hoạt tập thể

2. Dấu hiệu nhận biết trẻ ích kỷ, không chia sẻ

Một số biểu hiện thường gặp ở trẻ:

Không cho bạn mượn đồ chơi dù không sử dụng
Khóc lóc, ăn vạ khi bị yêu cầu chia sẻ
Luôn muốn mình được ưu tiên, không chấp nhận chờ đợi
Ghen tị khi cha mẹ quan tâm đến người khác
Không quan tâm cảm xúc của bạn, thiếu đồng cảm

Những dấu hiệu này không phải để “dán nhãn” trẻ, mà giúp cha mẹ nhận biết để có hướng điều chỉnh phù hợp.

3. Nguyên nhân khiến trẻ trở nên ích kỷ, không chia sẻ

3.1. Đặc điểm tâm lý theo độ tuổi

Như đã đề cập, trẻ nhỏ chưa phát triển đầy đủ tư duy cảm xúc – xã hội. Khả năng thấu hiểu, chia sẻ chỉ hình thành dần theo thời gian, thông qua trải nghiệm và sự hướng dẫn của người lớn.

3.2. Trẻ được nuông chiều quá mức

Nhiều gia đình vì thương con nên:

Luôn đáp ứng mọi yêu cầu
Không để con chờ đợi
Không đặt giới hạn rõ ràng

Lâu dần, trẻ hình thành suy nghĩ: “Mọi thứ đều thuộc về mình”, từ đó khó chấp nhận chia sẻ.

3.3. Trẻ thiếu cơ hội giao tiếp và chơi nhóm

Trẻ ít được chơi với bạn bè, ít tham gia hoạt động tập thể sẽ:

Không quen chia sẻ
Không học được cách thương lượng, nhường nhịn
Dễ hành xử theo ý mình

3.4. Người lớn làm gương chưa tốt

Trẻ học rất nhanh từ người lớn. Nếu cha mẹ:

Hay tranh giành, hơn thua
Ít chia sẻ, ít giúp đỡ người khác
Thường xuyên so sánh, thiên vị

👉 Trẻ rất dễ sao chép hành vi ích kỷ mà không nhận ra.

4. Trẻ ích kỷ có hậu quả gì nếu không được uốn nắn?

Nếu không được hướng dẫn đúng cách, tính ích kỷ có thể dẫn đến:

Khó kết bạn, dễ bị cô lập
Thiếu kỹ năng làm việc nhóm
Dễ xung đột, không biết giải quyết mâu thuẫn
Ít được yêu mến, thiếu sự hỗ trợ từ người khác
Ảnh hưởng lâu dài đến nhân cách và khả năng hòa nhập xã hội

👉 Vì vậy, dạy trẻ biết chia sẻ không chỉ là phép lịch sự, mà là kỹ năng sống quan trọng.

5. Trẻ ích kỷ, không chia sẻ – Cha mẹ nên làm gì?

5.1. Đừng ép trẻ phải chia sẻ ngay lập tức

Ép trẻ nhường đồ khi trẻ chưa sẵn sàng sẽ:

Khiến trẻ ấm ức
Tạo cảm giác bị tước đoạt
Làm trẻ chia sẻ trong miễn cưỡng, không xuất phát từ sự tự nguyện

👉 Thay vì ép buộc, hãy giải thích và cho trẻ thời gian chuẩn bị tâm lý.

Ví dụ:
“Con chơi thêm 5 phút nữa nhé, sau đó mình cho bạn mượn.”

5.2. Dạy trẻ khái niệm “lượt” và “chờ đợi”

Chia sẻ không có nghĩa là mất đi. Cha mẹ có thể dạy trẻ:

Chơi luân phiên
Đặt hẹn giờ
Thỏa thuận trước khi chơi

Điều này giúp trẻ cảm thấy an toàn, không lo bị mất quyền lợi.

5.3. Gọi tên cảm xúc của trẻ

Khi trẻ không muốn chia sẻ, hãy nói:

“Mẹ biết con đang thích món đồ chơi này”
“Con sợ bạn làm hỏng đúng không?”

👉 Việc được thấu hiểu giúp trẻ bình tĩnh hơn và dễ hợp tác hơn.

5.4. Khen đúng khi trẻ biết chia sẻ

Thay vì khen chung chung, hãy khen cụ thể:

“Mẹ thấy con nhường đồ chơi cho bạn, bạn vui lắm đó”
“Con chia sẻ như vậy là rất đáng khen”

👉 Sự ghi nhận đúng lúc sẽ củng cố hành vi tích cực.

5.5. Làm gương cho con mỗi ngày

Cha mẹ hãy:

Chia sẻ đồ dùng trong gia đình
Giúp đỡ người khác
Nói lời cảm ơn, xin lỗi

Trẻ sẽ học được rằng chia sẻ là điều tự nhiên và đáng quý.

6. Những sai lầm cha mẹ cần tránh khi dạy con chia sẻ

❌ La mắng, gán nhãn “con ích kỷ”
❌ So sánh con với trẻ khác
❌ Bênh con vô điều kiện khi con giành đồ
❌ Dùng phần thưởng vật chất để ép chia sẻ

Những cách này có thể khiến trẻ chống đối hoặc chia sẻ giả tạo.

7. Khi nào cần tìm sự hỗ trợ chuyên môn?

Cha mẹ nên cân nhắc trao đổi với giáo viên hoặc chuyên gia tâm lý nếu:

Trẻ trên 8 tuổi vẫn cực kỳ ích kỷ
Trẻ thường xuyên gây gổ, không kiểm soát hành vi
Trẻ thiếu đồng cảm rõ rệt

Sự hỗ trợ kịp thời sẽ giúp trẻ điều chỉnh hành vi và phát triển lành mạnh hơn.

8. Vai trò của gia đình và nhà trường trong việc dạy trẻ chia sẻ

Gia đình: nền tảng cảm xúc, làm gương mỗi ngày
Nhà trường: môi trường thực hành kỹ năng xã hội
Sự phối hợp giữa phụ huynh – giáo viên giúp trẻ học được tính chia sẻ một cách tự nhiên, bền vững

Kết luận

Trẻ ích kỷ, không chia sẻ không phải là “đứa trẻ hư”, mà là một đứa trẻ đang học cách hiểu thế giới và vị trí của mình trong đó. Thay vì lo lắng hay trách phạt, cha mẹ hãy kiên nhẫn, đồng hành và hướng dẫn đúng cách.

Chia sẻ là kỹ năng cần thời gian để hình thành. Khi được yêu thương, tôn trọng và làm gương tốt, trẻ sẽ dần biết quan tâm, hợp tác và trở thành người biết sống vì người khác.

Xem thêm: Học phí Gia sư dạy kèm tại nhà TPHCM

Trung tâm Gia sư Trí Tuệ Việt chúc các bạn thành công !

Quý Phụ huynh, học viên cần hỗ trợ vui lòng liên hệ:

TRUNG TÂM GIA SƯ TRÍ TUỆ VIỆT

Điện Thoại : 0932 622 625

Email: [email protected]

Website: www.giasuttv.net

Bài viết khác:

Đánh giá bài viết